Bouwen aan veerkracht door je behoeften te communiceren

‘… en heb je het al aan die ander gevraagd of de muziek wat stiller kan? Euh, eigenlijk niet. Ik wil ook de boeman niet spelen’

Is deze situatie herkenbaar voor jou? Je zou graag iets zien gebeuren maar je zegt niets omdat je de ander niet voor het hoofd wilt stoten, of omdat je jezelf wijs maakt dat het dan toch niet zo belangrijk is, of omdat je het eigenlijk niet zo goed durft om luidop je wensen kenbaar te maken.

Het niet uitspreken van je wensen of behoeften zorgt ervoor dat je je steeds minder goed in je vel voelt, dat je je meer en meer ergert aan het gedrag van die andere. De spanning, het ongenoegen en de frustratie hopen zich op en kunnen op die manier leiden tot chronische spanningsklachten.

Je energiek blijven voelen en werktevredenheid blijven ervaren, houdt ook in dat je je uitspreekt. Dat je je wensen en behoeften kenbaar maakt, dat je samen op zoek gaat naar hoe werk werkbaar, haalbaar en positief uitdagend blijft zowel voor jou als voor die ander.

Hoe doe je dat?

Je kan het beschouwen als een proces dat uit verschillende stappen bestaat. We zetten ze hieronder op een rijtje.

  1. Bewust worden van eigen behoeften, wensen en verwachtingen

“You can’t get what you want till you know what you want” zong Joe Jackson in de jaren ‘80

Stap 1 houdt in dat je zicht krijgt op je eigen verwachtingen, wensen en behoeften. Pas als je weet wat jij belangrijk vindt, waar je wilt voor gaan, wat je nodig hebt om goed te functioneren en je goed in je vel te voelen, pas dan kun je die zaken voor jezelf concreet gaan oplijsten.  Maar dat is vaak makkelijker gezegd dan gedaan. Hoe krijg je voeling met je eigen behoeften? Welke behoeften bestaan er? Hoe benoem je je noden? Een eerste eenvoudige manier is eens een aantal zaken te noteren i.v.m. de samenwerking en het gedrag van de ander. Door deze zaken neer te schrijven krijg je in eerste instantie zicht op elementen die jij als storend ervaart. Vanuit deze vaststellingen kom je uit bij jouw eigen behoeften. Zoek een rustige plek op, neem pen en papier en noteer eens je antwoorden op volgende vragen:

  • waaraan stoor je je bij de ander? Wat doet, zegt die andere? Wat doet of zegt die andere niet dat jij wel zou willen zien of horen? Wees heel concreet en eerlijk als je dit voor jezelf noteert.
  • wat ervaar je als lastig, moeilijk of irriterend in de samenwerking? Wees opnieuw zo concreet mogelijk.
  • wat vertellen deze antwoorden over wat jij nodig hebt? Wat je mist? Wat je verwacht? Meestal vertellen onze frustraties heel veel over onze eigen wensen, verwachtingen en behoeften. Het tegenovergestelde van waaraan jij je frustreert, zou wel eens jouw behoefte kunnen zijn!

Heb je je behoeften in kaart gebracht, dan ben je er klaar voor om te gaan nadenken over hoe je hierover wenst te communiceren. Zie punt 2.

  1. Behoeften kenbaar maken

Nu je verschillende behoeften hebt opgelijst, is de vraag of je er goed aan doet om hierover te communiceren. Niet elk moment, niet elke situatie leent zich ertoe om over je wensen en behoeften te spreken. Volgende leidraad kan inspiratie bieden.

  • Wie kan het best tegemoet komen aan mijn behoefte? Of wie spreek ik best aan zodat ik mijn behoefte kan invullen? Als je nood hebt aan ontspanning zou je verschillende personen kunnen aanspreken: vrienden, gezinsleden, buren. Als je nood hebt aan duidelijke ondubbelzinnige taakafspraken terwijl je chef heel vage krijtlijnen meegeeft, dan zal je best je chef aanspreken over jouw behoefte aan duidelijkheid.
  • Wanneer kan ik hier best over communiceren?  Kies een moment waarop er voldoende tijd is om je verhaal te doen, om beluisterd te worden en in dialoog te gaan over wat jij nodig hebt of wat je graag anders zou zien. Zo vergroot je de kans om tot een mogelijke oplossing te komen.
  • Wat vertel ik best? Hoe concreter hoe beter. Een kat een kat noemen. Als je graag een halve dag verlof neemt, vraag je dit beter letterlijk, dan bv. te zeggen dat je toe bent aan wat ontspanning. De laatste uitdrukking laat heel veel ruimte voor interpretatie en de kans is groot dat je op deze manier niet de gewenste halve dag verlof krijgt op het moment dat je dat zou willen.
  • Hoe kan ik het formuleren? Je eigen behoeften kenbaar maken kan op verschillende manieren. De ene manier werkt al beter dan de andere. Zo heb je wellicht al kennis gemaakt met een dominante, dreigende aanpak waarbij de andere eist dat je zus of zo doet. Deze aanpak leidt niet tot een aangename, energiegevende samenwerking. En dat is nu net wat je wilt nastreven: een samenwerking waarin je je goed voelt, waarbij je je sterktes kunt inzetten, waarin je elkaar motiveert en op die manier de vooropgestelde doelen realiseert.

De manier waarop je over jouw behoeften en verwachtingen communiceert is belangrijk. Ze bepaalt immers mee het klimaat van de relatie en heeft direct impact op jouw welbevinden en motivatie. Hier geven we graag 3 tips mee om de kans op succesvolle communicatie te vergroten: wees zo concreet mogelijk, formuleer verbindend en wees doelgericht.

  • Concreet

Blijf bij de feiten, nl. bij jouw nood of behoefte. De uitspraak ‘je bent weeral eens vergeten de printer uit te zetten’ is vaag en komt verwijtend over naar de ander. Jouw behoeften aan spaarzaamheid en duurzaamheid liggen aan de basis van zo’n uitspraak, maar je laat dit niet horen. Zo kan een alternatieve uitspraak klinken: “ik merk dat de printer regelmatig ’s morgens nog aan staat; zo voel ik op dat moment mijn behoefte aan spaarzaamheid opspelen en kan ik mij een wat wanhopig voelen. Ik zou het heel erg fijn vinden mocht jij er ook op letten om de printer ’s avonds uit te zetten; zo zetten we samen in op een kostenbewuste werkwijze. Wat denk je?”

  • Verbindend

In het bovenstaande voorbeeld van de printer, wordt in de alternatieve uitspraak niet met een beschuldigende vinger gewezen naar de ander. De spreker vertrekt vanuit zijn waarneming en eigen behoefte. Dit verhoogt de kans dat de andere meer luisterbereid is en je zo samen tot een gewenste aanpak komt. Deze verbindende manier van communiceren versterkt de samenwerkingsrelatie i.p.v. ze te ondermijnen. Het aanbrengen van je behoefte kan spannend zijn, maar eens je daardoor bent, merk je dat dit een constructieve manier is om een werkomgeving te creëren waarin jij beter functioneert en waarbij je de verstandhouding met de ander op een goed peil houdt. Verbindend communiceren kan je doen in 4 stappen: je vertrekt bij je waarneming, je formuleert je gevoel dat ontstaat bij die waarneming, vervolgens geef je aan welke behoefte je hebt en als laatste koppel je daar een vraag of verzoek aan. De grondlegger van de verbindende communicatie is Marshal Rosenberg. Google kan je heel wat nuttige links bezorgen als je je wil verdiepen in deze materie.

  • Doelgericht

De spreker in het voorbeeld wil een kostenbewuste houding of werkwijze bekomen. Wees in het formuleren van je doel concreet. Met een aantal voorbeelden stel je de omvang of de waarde van het doel nog beter in de kijker. Laten we eens de volgende case bekijken: Tina geeft aan aan haar collega dat ze het wekelijks overleg liever om 13u zou zien doorgaan i.p.v. om 15u. De reden die ze aangeeft is dat ze tijdig wil stoppen op kantoor om zo werk en privé in balans te houden. De collega kijkt wat verstrooid en wat verbaasd. Tina merkt de aarzeling en verduidelijkt haar wens door specifieker in te gaan op de balans werk-privé: ze wil aan de schoolpoort zijn om 16u zodat ze zelf met haar dochter naar huis kan wandelen en zo meteen kan genieten van haar grappige verhalen. Dit is een heel concreet doel, een concrete behoefte, die weinig aan interpretatie overlaat. De andere kan zich meteen de situatie voorstellen.

Extra tips voor thuiswerkers

pluspunten

  • Communiceren vanop afstand geeft je de mogelijkheid om eerst eens goed na te denken over wat je wil zeggen.
  • Je kan uitgebreid je verhaal voor jezelf noteren.

aandachtspunten

  • Mail, telefoon, videochat zijn niet zo aangewezen om belangrijke zaken te bespreken. Je kunt beter face to face aangeven wat je stoort of frustreert en waarom je dingen graag anders zou zien.

Wat kan je als leidinggevende doen om deze behoeftencommunicatie te stimuleren?

  • Geef het voorbeeld; maak je eigen wensen en behoeften kenbaar op een constructieve manier.
  • Ijver voor een open waarderend communicatieklimaat.
  • Spreek je waardering uit wanneer medewerkers aangeven dat ze behoefte hebben aan verandering of verbetering; deze wensen helpen je alert te blijven en te streven naar een werkomgving die motiveert en stimuleert.

Wat je plek in de organisatie ook is, je kan een verschil maken. Welke stap kan jij vandaag zetten in het kenbaar maken van jouw verwachtingen en behoeften ?

Theme: Overlay by Kaira België
Gemaakt door stress impact lab